Frans de Lugt, Henk Krooshof, Hendrik Scholten, Frans Waanders en Elles Veltkamp voor de ingang van de Pancratiuskerk. "Er is een boek over de historie van alle kerken in Haaksbergen, maar een boek over de Pancratiuskerk was er nog niet."
Frans de Lugt, Henk Krooshof, Hendrik Scholten, Frans Waanders en Elles Veltkamp voor de ingang van de Pancratiuskerk. "Er is een boek over de historie van alle kerken in Haaksbergen, maar een boek over de Pancratiuskerk was er nog niet." (Foto: Stefan Wegdam)

'Ooit stond er een houten kerkje op deze plek'

  Historie

HAAKSBERGEN - De historie van de Pancratiuskerk komt tot leven in het boek 'Pancratiuskerk - Het gezicht van Haaksbergen.' Het boek over dit imposante kerkgebouw in het dorpshart van Haaksbergen is geschreven voor een breed publiek en wordt vrijdag 21 juni gepresenteerd.

Van bijna alle Godshuizen in Haaksbergen is al een boek verschenen. Maar van de Pancratiuskerk? Nee, over het meest beeldbepalende gebouw van Haaksbergen had zich nog nooit een auteur gebogen. Daar is nu verandering in gekomen. Een werkgroep van de Historische Kring is aan de slag gegaan met een boek. Oud-journalist Frans de Lugt heeft de teksten geschreven. Het boek is klaar en wordt gepresenteerd. Natuurlijk is in het verleden wel eens geschreven over de Pancratiuskerk. Maar dat is lang geleden. "Er is een boek over de historie van alle kerken in Haaksbergen. Maar dat is van 1971. Dus al bijna vijftig jaar geleden. Een boek over de Pancratiuskerk was er niet", weet werkgroeplid Hendrik Scholten.

Koorcrisis
Een directe aanleiding voor een boek over deze kerk in het centrum is er niet. Er is geen jubileum of herdenking. "Het idee ontstond zo'n vijf jaar geleden", zegt archivaris Frans Waanders. Het archief werd bewaard in de pastorie tegenover de kerk, waarin nu restaurant Sirtaki zit. Dat is inmiddels verhuisd naar het Historisch Centrum. De werkgroep kon putten uit documenten in tientallen archiefdozen. De Lugt las ontzettend veel voordat hij een ordening kon maken. "Maar we hebben niet alleen het archief geraadpleegd. Er is bijvoorbeeld ook een koorcrisis geweest. Daar heeft de krant uitvoerig over geschreven. Dat was rond de eeuwwisseling. Maar in de notulen vind je daar niets van terug", zegt De Lugt. Ook las hij documenten uit de oorlogsjaren. Aanvankelijk viel hem niets op. "In die eerste bezettingsjaren merk je er niets van dat er wat aan de hand is. Dat kwam later pas. Pastoor Elberssen heeft wel verzetswerk gepleegd", weet De Lugt.

Kerk van hout
Ook het prille begin komt aan bod. "Het staat vast dat Haaksbergen omstreeks het jaar 1000 als zelfstandige parochie over een kerkgebouw beschikte. Er heeft hier eerst een houten kerk gestaan. Bij opgravingen vroeger zijn nog enkele resten gevonden van een houten kerkje dat op de plaats van de huidige kerk moet hebben bestaan." Stenen waren toen nog niet beschikbaar. Dat kwam later pas.

Vijf missen op zondag
De Pancratiuskerk is in verschillende bouwstadia gegroeid. "Dat zijn er zes geweest. De eerste bouw van een stenen rechthoek was in de twaalfde eeuw. De laatste en grootste uitbreiding was in 1888 met de bouw van de noordelijke zijbeuk. Die heeft de Pancratiuskerk de huidige allure gegeven." In die jaren gingen veel mensen naar de kerk. De wekelijkse kerkgang voor katholieke Haaksbergenaren was vanzelfsprekend. "Mensen liepen enorme afstanden om naar de mis te gaan. Ook kwamen ze met paard en wagen naar de kerk", weet Scholten. In de jaren vijftig van de vorige eeuw waren er op zondag zelfs vijf missen. "De eerste mis begon al om zes of zeven uur. Daarna ging het achterelkaar door. Dat is anno 2019 onvoorstelbaar."

Kerk in de Zienesch
"Elders in Haaksbergen waren al kerken bijgebouwd. Eerst de Bonifatiuskerk, later de Lourdeskerk. Er is zelfs nog een poging gedaan om in de Zienesch een kerk te bouwen." Maar dat ging niet door. Met de ontzuiling nam ook in Haaksbergen het kerkbezoek af. Mensen gingen minder vaak of helemaal niet meer naar de kerk. De Lugt waagt zich niet aan een voorspelling over de toekomst van de Pancratiuskerk. "Maar mensen blijven altijd geloven. Het geloof blijft", zegt hij.

Tien euro op vrijdag
'Pancratiuskerk – Het gezicht van Haaksbergen' telt 240 pagina's. De presentatie is op vrijdag 21 juni om 16 uur tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Pancratiuskerk. Dat gebeurt voorafgaand aan de Kerkennacht. Aan pastoor Paul Daggenvoorde en pastor Herman Zegger wordt het eerst exemplaar uitgereikt. Na de presentatie is het boek in de Pancratiuskerk tot 22 uur te koop voor tien euro. In de boekhandel is de prijs vijftien euro. Het boek verschijnt in een oplage van duizend stuks.

Meer berichten